Ubook.gr - Πολύμνια Κοσσόρα: «Ανοξείδωτη Μνήμη»



Πέρασε κιόλας ένας χρόνος από την κυκλοφορία του πρώτου σου βιβλίου, «Ανοξείδωτη Μνήμη». Πώς βλέπεις την πορεία του βιβλίου προς την ωριμότητα και ποιά είναι σήμερα η σχέση σου με το πρώτο συγγραφικό σου εγχείρημα;

Μυστήριοι οι δρόμοι ενός βιβλίου! Βήματα νεογνού κι όμως, μια ανεξαρτησία χαρακτήρα που γυρίζει την πλάτη στον συγγραφέα και χαράζει το δικό του οδοιπορικό, σεμνό, ιδιότροπο ή ατίθασσο, δεν κάνει διαφορά! Πάντως δικό του, που δεν ελέγχεις και συχνά δεν κατανοείς! Το βιβλίο είναι το μωρό σου, κι όμως χρειάζεται εσύ να απογαλακτισθείς από αυτό, ενώ εκείνο δεν σου δίνει πια σημασία. Από ένστικτο τρέχεις κάποτε να το υπερασπιστείς, όταν πιστεύεις ότι αδικείται, είτε γιατί κρύβεται στα πίσω ράφια του βιβλιοπωλείου, είτε γιατί δεν υπάρχει καν εκεί που το ψάχνεις... Κι εκείνο κάνει πως δεν σε γνωρίζει! Μυστήρια όμως και η ψυχή του συγγραφέα! Θα σου εξομολογηθώ κάτι. Μετά την πρώτη έξαψη, όταν πρωτοείδα την «Ανοξείδωτη Μνήμη» τυπωμένη, βιβλίο πραγματικό πια, μετά τον ενθουσιασμό της πρώτης παρουσίασης, δεν άνοιξα ξανά τις σελίδες του. Μια ανεξήγητη συστολή, τι να πω! Το βλέπω στο γραφείο μου, το υπογράφω, το δωρίζω, μα δεν μπαίνω πια στα ιδιαίτερά του. Ίσως να σκέφτομαι, « προχώρα, μωρό μου, είσαι ελεύθερο, κάνε ό,τι θέλεις και μπορείς». Ελεύθερη θα προχωρήσω κι εγώ στην επόμενη αφήγησή μου.


Το βιβλίο καταπιάνεται με τη μνήμη. Την προσωπική, τη συλλογική, τη μνήμη των πραγμάτων και των γεγονότων, σημαντικών και ασήμαντων. Πώς αντιμετώπισες λογοτεχνικά το ζήτημα αυτό;

Η μνήμη βρίσκεται στον πυρήνα της «Ανοξείδωτης Μνήμης», όχι μόνο επειδή το βιβλίο στηρίζεται σε μια αληθινή ιστορία που εκτυλίσσεται στο παρελθόν, στην ιστορική περίοδο από περίπου το 1910 μέχρι τα μεταπολεμικά χρόνια, αλλά κυρίως επειδή αναπτύσσεται πάνω στις Σημειώσεις του κεντρικού ήρωα, ενός λιγομίλητου ανθρώπου, που θέλησε να μιλήσει για να κρατήσει την μνήμη ζωντανή.

Μπορεί να υπάρχουν πάρα πολλοί δρόμοι για να προσεγγίσει ο συγγραφέας μια παρόμοια ιστορία. Εγώ επέλεξα να την αφηγηθώ σαν ψηφίδες μιας ζωής που η κάθε μία έχει κάτι ξεχωριστό να πει. Ένα ξεχωριστό άρωμα, μια ξεχωριστή οπτική. Κι όμως όλες μαζί πλέκονται μεταξύ τους για δημιουργήσουν το μωσαϊκό της ζωής του ήρωα και της οικογένειάς του. Άλλωστε, έτσι δεν λειτουργεί πάντα η μνήμη; Δεν είναι ποτέ μια συνεχής ταινία. Αποτελείται από ξεχωριστές εικόνες, και η κάθε εικόνα παραπέμπει σε μια ξεχωριστή ιστορία, έχει τον δικό της ιδιαίτερο τόπο και χρόνο. Αν μας ρωτήσουν, «τι θυμάστε από τη ζωή σας», είμαι βέβαιη ότι ο καθένας θα αρχίσει από κάποια θραύσματα ανάμνησης έντονων περιστατικών για να πλέξει με αρκετά μπρος -πίσω τον καμβά των προσωπικών του εμπειριών.


Ας παραμείνουμε στο θέμα της μνήμης. Στο οδοιπορικό του συγγραφέα να ερευνήσει, να σκαλίσει μνήμες, να τεκμηριώσει γεγονότα, υπάρχουν κάποιες εμπειρίες που σου έκαναν εντύπωση;

Μια διαπίστωση κάπως πικρή. Οι απλές ζωές των ανώνυμων ανθρώπων αφήνουν συνήθως πίσω τους ανεπαίσθητα ή και καθόλου ίχνη. Θα σας δώσω ένα παράδειγμα. Τα αρχεία της Κοινότητας Άντισσας απλά δεν υπάρχουν. Η Άντισσα έχει πλέον ενσωματωθεί στον δήμο Ερεσσού και δημοτολόγια διατηρούνται από το 1954 και μετά. Δηλαδή, η μικρή Πολύμνια του βιβλίου μου είναι σαν να μην υπήρξε ποτέ! Επί πλέον, κανείς επιζών στο χωριό δεν τη θυμάται. Χάρις στον «τρελό ποιητή» του χωριού μπόρεσα να ξεθάψω κάποια στοιχεία για την οικογένεια. Βλέπεις, το δράμα συνήθως κάπου καταγράφεται, η απλή αναζήτηση της ευτυχίας πολύ σπάνια. Ακόμη, σ' ένα ταξίδι στο «πάτριο» Ναζλί, στη Μικρασία, δεν βρήκα ούτε ίχνος ότι εκεί έζησε κι ευτύχησε μια μικρή ελληνική κοινότητα. Εκεί η μνήμη διαγράφηκε βίαια, όχι μόνο από το πέρασμα του χρόνου.

Άλλη μια εμπειρία: Στη φάση της έρευνας είχα την τύχη να συζητήσω με μια από τις αδελφές του Αρίστου που βρίσκεται στη ζωή και να μαγνητοφωνήσω σημαντικές και συγκινητικές λεπτομέρειες, που γνώριζε εκείνη σχετικά με το επεισόδιο της οικογένειας στο Λοιμοκαθαρτήριο. Βρίσκω συνταρακτικό το γεγονός ότι έναν χρόνο μετά τη μαγνητοφώνηση, όταν επισκέφθηκα την ηλικιωμένη θεία και την ευχαρίστησα για τη συμβολή της, διαπίστωσα ότι δεν θυμόταν πλέον τίποτα. Ούτε καν ότι είχαμε συζητήσει για το θέμα. Η μνήμη της είχε ανεπανόρθωτα «οξειδωθεί»! Αν δεν είχα προλάβει, η μαρτυρία της θα είχε οριστικά χαθεί. Αυτή η σκέψη με συγκινεί και με συγκλονίζει!


Πιστεύεις ότι έχεις «ξοφλήσει» με τους ήρωες σου ή μήπως νιώθεις ότι τους χρωστάς; Ότι υπάρχουν πράγματα που δεν είπες και θα ήθελες να πεις;

Κάτι που ξόρκισα με όλες μου τις δυνάμεις στη διαδικασία γραφής του βιβλίου είναι η αγιογράφηση του κεντρικού ήρωα, του Αρίστου, καθώς και το μελό και τα κλισέ των χαρακτήρων. Ο Αρίστος δεν είναι ένας «ήρωας» σφραγισμένος με κάποια τραγική μοίρα, δεν είναι εξιδανικευμένος υπεράνθρωπος. Είναι ένας αληθινός άνθρωπος, με στιβαρό χαρακτήρα, αλλά και ένα σωρό αδυναμίες και αντιδράσεις συχνά δυσεξήγητες. Πορεύεται επιδιώκοντας την ευτυχία με τον δικό του ιδιαίτερο τρόπο. Λιγόλογο, ανθεκτικό, ταγμένο. Αυτά βγαίνουν, πιστεύω από τα επεισόδια της ζωής του, όπως κυλάει στις σελίδες του βιβλίου και δεν θα ήθελα να πω περισσότερα.

Από την άλλη, κάποια γοητεία ασκεί πάνω μου το άρωμα της μεταπολεμικής εποχής όπου η ηρωίδα μου, η Σοφία, χτίζει τα όνειρά της. Όνειρα κοριτσίστικα, μικροαστικά, «καθωσπρέπει». Η Σοφία που ήταν περήφανη για το σχολείο της, το 6ο Γυμνάσιο της Κυψέλης. Που γνώριζε όλες τους σταρ του Χόλλυγουντ, πήγαινε σινεμά στην Πατησίων, απογευματινή παράσταση τέσσερις με έξι. Που ονειρευόταν ένα διαμέρισμα στην Φωκίωνος Νέγρη. Που ψώνιζε από την Ερμού και έτρωγε πάστες στο «Πικαντίλλυ». Μια εικόνα ακόμη τόσο ζωντανή στη μνήμη μας, για μια Αθήνα που άλλαζε, που κοκκορευόταν και δεν υποψιαζόταν την ασχήμια που παραμόνευε. Στη Σοφία και στην αθηναϊκή μεταπολεμική ελπίδα νιώθω ότι κάτι χρωστάω.

Όπως ξέρεις, έκλεισα την «Ανοξείδωτη Μνήμη» με έναν θάνατο το 1988. Ο χρόνος και τα γεγονότα δεν σταματούν βέβαια εκεί. Δεν είμαι ωστόσο βέβαιη, αν θα θελήσω κάποια στιγμή να πατήσω σε άλλα χρόνια και στα μύχια άλλων ανθρώπινων ζωών, δίνοντας μια συνέχεια μνήμης που αντέχει. Ο χρόνος θα δείξει. Στο μεταξύ παίρνω ανάσες φρεσκάδας γράφοντας τα πρώτα κεφάλαια του νέου μου βιβλίο.


Πηγή




Ακολουθήστε τον Άνεμο

  
      

Πνοή Ανέμου στην ελληνική ποίηση

Άνεμος Εκδοτική spot

Spot Χρήστος Φλουρής - «Σπίθα»

Spot Γιάννης Φιλιππίδης - «Λούσιfair, η βασίλισσα της Κυψέλης»

Spot Ελίνα Γαλανοπούλου - «Μια ζωή άντρες»

Spot Γιάννης Φιλιππίδης - «Κρατάς μυστικό;»